⌂ Ana sayfa‹ 12. Sınıf12. Sınıf · Logaritma
logₐ b kaç tane a’yı çarparsak b olur?
a taban (a > 0, a ≠ 1), b > 0
log 10 tabanında, ln e tabanında
logₐ x = c ise x = aᶜ
a > 1 ise eşitsizliğin yönü aynı kalır
0 < a < 1 ise yön değişir
x > 0 olmalı: logaritmanın içi pozitif

Logaritma · Konu özeti

Logaritma nedir?

logₐ b, kaç tane a’yı çarparsak b olacağını söyler. log₂ 8 = 3, çünkü 2 · 2 · 2 = 8. Yani aˣ = b ise x = logₐ b. Şartlar: a > 0, a ≠ 1 ve b > 0.

Özel logaritmalar

log x, 10 tabanında logaritmadır: log 100 = 2. ln x, e tabanında logaritmadır (e ≈ 2,718).

Özellikler

Çarpım toplama döner: logₐ(x · y) = logₐ x + logₐ y. Bölüm çıkarmaya döner: logₐ(x / y) = logₐ x − logₐ y. Kuvvet öne iner: logₐ(xⁿ) = n · logₐ x. Taban değiştirme: logₐ b = log b / log a.

Grafikler

y = aˣ ve y = logₐ x grafikleri y = x doğrusuna göre simetriktir. Taban 1’den büyükse ikisi de artan, 1’den küçükse azalandır.

Denklem ve eşitsizlik

Önce logaritmanın içinin pozitif olma şartı yazılır. Sonra logaritma üsse çevrilir. Taban 1’den küçükse eşitsizliğin yönü değişir.

Günlük hayat

Deprem büyüklüğü, pH, ses düzeyi (desibel), bakteri artışı, faiz ve yarı ömür logaritmayla hesaplanır. Deprem büyüklüğü 1 artınca genlik 10 katına çıkar.

Sık sorulanlar

log 0 neden tanımsız?

Hiçbir a’nın kuvveti 0 etmez: aˣ her zaman pozitiftir. Bu yüzden logaritmanın içi pozitif olmalı.

Taban neden 1 olamaz?

1’in bütün kuvvetleri 1’dir. 1ˣ = 5 gibi bir denklemin çözümü yoktur, bu yüzden taban 1 seçilmez.

Eşitsizlikte yön ne zaman değişir?

Taban 0 ile 1 arasındaysa yön değişir. Örnek: log₁/₂ x > 3 ise 0 < x < 1/8 olur.

Deprem büyüklüğü 1 artınca ne olur?

Yer sarsıntısının genliği 10 katına çıkar. 2 artınca 100 katına, 3 artınca 1000 katına çıkar.

ln nedir?

ln x, e tabanında logaritmadır. e ≈ 2,718 sayısı büyüme ve faiz hesaplarında çok kullanılır.